LinuxPoradnikiSerwery

Jak automatycznie montować dyski i zasoby sieciowe w Linux? Przewodnik po /etc/fstab

PanRomekPL

17 gru 2025

432 Widoki

Każdy użytkownik Linuxa prędzej czy później trafia na magiczny plik /etc/fstab. To właśnie on decyduje o tym, czy Twój dodatkowy dysk z grami lub zasób sieciowy z NAS-a zostanie zamontowany automatycznie po uruchomieniu komputera.

W tym poradniku przejdziemy drogę od absolutnych podstaw (budowa pliku), przez bezpieczeństwo, aż po konfigurację ekspercką (kompresja w locie na Btrfs i niezawodne montowanie sieciowe, które nie zawiesza systemu).

Czym właściwie jest fstab?

fstab (File System Table) to plik tekstowy, który jest mapą dla Twojego systemu. Mówi mu: „To urządzenie podłącz w to miejsce, używając takich zasad”.

Budowa wpisu w fstab

Każda linia w pliku składa się z sześciu kolumn. Oto jak to wygląda na przykładzie:

<źródło>               <punkt_montowania>   <typ_fs>    <opcje>           <dump>    <fsck>
 UUID=1234-5678-ABCD    /media/dane          ext4        defaults,noatime  0         2

Opis kolumn

1. Źródło – urządzenie, UUID, etykieta lub adres sieciowy
2. Punkt montowania – katalog, w którym zasób będzie dostępny
3. Typ systemu plików – np. ext4, xfs, ntfs, cifs (Samba), nfs.
4. Opcje montowania – nzasady działania, np. defaults, rw, noatime.
5. dump –  zazwyczaj 0 (używane przez historyczne narzędzia do backupu).
6. fsck – kolejność sprawdzania błędów przy starcie (0 = brak, 1 = root, 2 = inne dyski).

KROK 0: Złota zasada bezpieczeństwa

Błąd w fstab (np. literówka w UUID) może sprawić, że system nie uruchomi się poprawnie i trafi do trybu awaryjnego (Emergency Mode). Zanim otworzysz edytor, wykonaj kopię zapasową:

sudo cp /etc/fstab /etc/fstab.bak

Teraz możemy pracować bezpiecznie. Plik edytujemy z uprawnieniami administratora, na przykład w edytorze nano:

sudo nano /etc/fstab

KROK 1: Przygotowanie (UUID i Katalogi)

Zamiast starych nazw typu /dev/sdb1 (które mogą się zmienić po przepięciu kabli), profesjonaliści używają UUID – unikalnego identyfikatora partycji.

1. Znajdź UUID:
Wpisz w terminalu

lsblk -f

lub

blkid

Skopiuj ciąg znaków (np. 91c74ec9-c555-47c8-8e19-701f4bf837e7).

2. Stwórz punkt montowania:

Dysk musi być “widoczny” w konkretnym folderze.

sudo mkdir -p /media/mojedane

KROK 2: Lokalne dyski (Od Standardu do High-Performance)

W zależności od tego, jaki masz dysk i system plików, wpis będzie wyglądał inaczej.

Poziom Podstawowy: Standardowa partycja (ext4) lub Windows (NTFS)

Jeśli masz prostą partycję danych lub dysk z Windows:

Przykład EXT4:

Przykład dla NTFS (Wspólny dysk z Windows):
Wymaga pakietu ntfs-3g. Kluczowe są tu opcje uid i gid, aby Twój użytkownik miał prawo zapisu plików.

UUID=A1B2-C3D4  /media/windows  ntfs-3g  defaults,uid=1000,gid=1000,noatime  0 0

Poziom PRO: Wydajność Btrfs, SSD i Kompresja

Jeśli używasz nowoczesnego systemu plików Btrfs (standard m.in. w Fedorze, OpenSUSE, a coraz częściej w Archu), możesz zdziałać cuda odpowiednimi flagami. Poniżej konfiguracja zoptymalizowana pod typ nośnika.

A) Opcje dla szybkiego dysku NVMe/SSD:

UUID=93b43516... /mnt/GrySSD  btrfs  nofail,ssd,lazytime,space_cache=v2,discard=async,compress=zstd:1,x-gvfs-name="XPG\040NVMe" 0 0

• compress=zstd:1: Kompresuje dane w locie! Oszczędzasz miejsce i zwiększasz żywotność SSD, a procesor (nawet słabszy) tego nie odczuje.
• discard=async: Bezpieczne czyszczenie komórek pamięci (TRIM) bez przycinania systemu.
• ssd: Wymusza optymalizacje dla pamięci flash.
• lazytime: Ogranicza liczbę zapisów metadanych (czasu dostępu) do dysku.
• x-gvfs-name: Ciekawostka estetyczna. Zmienia nazwę wyświetlaną w menedżerze plików. Kod \040 to spacja (nazwa wyświetli się jako “XPG NVMe”).

B) Opcje dla dysku talerzowego HDD (Magazyn):

UUID=91c74ec9... /mnt/MagazynHDD  btrfs  nofail,lazytime,space_cache=v2,autodefrag,compress=zstd:3,x-gvfs-name="TOSHIBA" 0 0

• autodefrag: Dyski HDD nie znoszą fragmentacji. Btrfs będzie układał pliki w tle, by dysk pracował ciszej i szybciej. (Nie używaj tego na SSD!).
• compress=zstd:3: Dyski HDD są wolne, więc procesor i tak będzie na nie czekał. Możemy tu zastosować silniejszą kompresję (domyślny poziom 3), by zaoszczędzić cenne gigabajty.

KROK 3: Sieć i NAS (Samba/CIFS) – Metoda Niezawodna

Tradycyjne montowanie dysków sieciowych ma jedną wadę: jeśli NAS jest wyłączony, Twój komputer może “wisieć” przy starcie, czekając w nieskończoność na połączenie. Rozwiązaniem jest systemd i montowanie na żądanie.

1. Bezpieczeństwo haseł

Nie wpisuj loginu i hasła w pliku fstab!
Stwórz ukryty plik z danymi do logowania np:

sudo nano /etc/samba/credentials_nas:

username=twoj_login
password=tajne_haslo
domain=WORKGROUP

Zabezpiecz go: 

sudo chmod 600 /etc/samba/credentials_nas

2. Magia Systemd (Wpis PRO)

Wymaga pakietu cifs-utils.

//192.168.1.100/Zasob  /media/nas  cifs  credentials=/etc/samba/credentials_nas,iocharset=utf8,uid=1000,gid=1000,vers=3.0,_netdev,x-systemd.automount,nofail  0 0

Dlaczego tak?

• credentials=/etc/…: Nie trzymamy haseł w fstab! Login i hasło są w bezpiecznym, ukrytym pliku (z chmod 600).
• x-systemd.automount: Najważniejsza opcja w zestawieniu. Sprawia, że dysk nie jest montowany przy starcie systemu (co mogłoby zablokować start przy braku sieci). Dysk jest montowany w ułamku sekundy dopiero wtedy, gdy klikniesz w folder.
• _netdev: Informuje system: „To zasób sieciowy, czekaj na połączenie internetowe”.
• nofail: Pozwala na kontynuowanie uruchamiania systemu nawet wtedy, gdy montowanie tego zasobu zakończy się niepowodzeniem.
• vers=3.0: Nowszy, szybszy protokół SMB.

KROK 4: Najczęstsze błędy i weryfikacja

Zanim zrestartujesz komputer, musisz sprawdzić, czy nic nie zepsułeś.

1. Zapisz plik fstab.
2. Jeżeli używasz opcji systemd, przeładuj demona:

sudo systemctl daemon-reload

3. Wykonaj test montowania:

sudo mount -a 

Jeśli terminal nie zwróci żadnego błędu – Brawo! Wszystko jest poprawnie skonfigurowane.

• Błąd „mount point does not exist” oznacza, że zapomniałeś stworzyć katalogu (mkdir).
• Błąd „bad option” zazwyczaj oznacza literówkę.

Wielka Ściąga z opcji montowania (fstab)

Wiele osób wpisuje w fstab po prostu defaults. To działa, ale rzadko jest optymalne. Oto lista najważniejszych opcji, podzielona na kategorie, które zmienią Cię z amatora w administratora systemu.

1. Wydajność i życie dysku (SSD/HDD)

To opcje decydujące o szybkości działania i zużyciu sprzętu.

2. Stabilność i uruchamianie (Boot)

Opcje ratujące życie, gdy dysk zewnętrzny lub sieć zawiodą.

3. Sieć i NAS (Samba/NFS)

Nowoczesne podejście z wykorzystaniem Systemd.

4. Uprawnienia (Dla NTFS, FAT, exFAT)

Linuxowe systemy uprawnień nie działają na dyskach z Windows (NTFS). Musimy je „udawać”.

5. Specyficzne dla Btrfs

Jeśli używasz nowoczesnego systemu plików Btrfs, te opcje dają “supermoce”.

Dzięki tak przygotowanemu plikowi fstab, Twój system będzie uruchamiał się szybciej, bezpieczniej i w pełni automatycznie. Jeśli artykuł Ci się spodobał, sprawdź koniecznie inne wpisy w kategorii Linux.